Bouwregelgeving & Techniek (Bbl & NEN)
F-gassenverordening: gefaseerde beperkingen voor koudemiddelen en apparatuur
Verordening (EU) 2024/573 geldt sinds 11 maart 2024 en bevat gefaseerde beperkingen voor F-gassen en apparatuur, naast regels over lekcontrole, terugwinning en certificering. De gevolgen hangen af van koudemiddel, installatiecategorie, vermogen en toepassingsdatum; er is geen algemene directe vervangingsplicht voor alle bestaande warmtepompen.
Wat houdt het in
De Europese F-gassenverordening beperkt de uitstoot van gefluoreerde broeikasgassen. Deze stoffen worden onder meer gebruikt als koudemiddel in warmtepompen, airconditioners en koelinstallaties. Verordening (EU) 2024/573 vervangt de eerdere verordening uit 2014 en scherpt het stelsel verder aan.
De regeling kent verschillende instrumenten: minder beschikbaarheid van bepaalde gassen, productverboden voor aangewezen categorieën, beperkingen bij onderhoud en voorschriften voor zorgvuldig beheer. Daarnaast bestaan regels voor certificering, lekcontroles, registratie en terugwinning. “Alle synthetische koudemiddelen zijn verboden” is geen juiste samenvatting. Voor een concrete installatie moet worden vastgesteld welke stof aanwezig is en welke bepaling daarop van toepassing is.
Voor wie geldt het
Vastgoedbeleggers en particuliere verhuurders kunnen verplichtingen hebben als eigenaar of exploitant van een installatie met F-gassen. Corporaties moeten bij vervanging en beheer van grote aantallen warmtepompen tijdig rekening houden met de toekomstige beschikbaarheid van middelen en apparatuur.
Een VvE krijgt ermee te maken bij collectieve koeling of verwarming. Bij individuele apparatuur moet duidelijk zijn wie verantwoordelijk is voor onderhoud en documenten. Kantooreigenaren hebben vaak meerdere klimaatinstallaties met uiteenlopende koudemiddelen. De verantwoordelijkheid kan niet zonder onderzoek volledig bij de onderhoudsfirma worden neergelegd: de verordening kent ook verplichtingen voor de exploitant, waaronder het organiseren van het juiste onderhoud en eventuele controles.
Sinds/vanaf wanneer
De hoofdregel is dat de verordening op 11 maart 2024 in werking trad. Dat betekent niet dat elk nieuw verbod onmiddellijk op die datum ging gelden. Artikel 38 en de afzonderlijke artikelen en bijlagen bevatten eigen toepassingsmomenten.
Voor investeringen is vooral belangrijk welke datum geldt voor de betreffende apparatuur en handeling. Het op de markt brengen van een nieuw product, het installeren van een product en het bijvullen van een bestaande installatie zijn niet dezelfde juridische gebeurtenis. Maak daarom een overzicht per installatie in plaats van één algemene uitfaseringsdatum voor het hele gebouw te kiezen.
Uitzonderingen
De uitkomst hangt onder meer af van het soort installatie, het koudemiddel, het aardopwarmingsvermogen van die stof en soms het vermogen van de apparatuur. Ook uitzonderingen voor bepaalde veiligheidssituaties en overgangsregelingen kunnen relevant zijn. Daarvoor moet de concrete tekst van het toepasselijke onderdeel worden geraadpleegd.
Een verbod op het op de markt brengen van een bepaalde nieuwe categorie betekent niet automatisch dat ieder bestaand apparaat uit die categorie direct moet worden vervangen. Onderhoudsbeperkingen kunnen wel afzonderlijk gevolgen hebben. Gerecyclede of geregenereerde middelen kunnen onder specifieke voorwaarden anders worden behandeld dan nieuw geproduceerd koudemiddel; ga niet uit van een onbeperkte algemene vrijstelling.
Wat betekent het in de praktijk
De belangrijkste beheertaak is een betrouwbaar installatieoverzicht. Noteer koudemiddel, vulgewicht, installatiecategorie en onderhoudsgegevens. Deze informatie is nodig om lekcontroleverplichtingen en vervangingsrisico’s te beoordelen. Laat de installateur ook vastleggen welke certificaten voor het werk vereist zijn.
Bij nieuwe aankopen verdient niet alleen de aanschafprijs aandacht, maar ook de verwachte onderhoudbaarheid gedurende de gebruiksduur. Alternatieve koudemiddelen kunnen andere veiligheidseisen en installatievoorwaarden meebrengen. De verordening levert geen algemeen eurobedrag aan vervangingskosten op. Laat offertes daarom de levensduurkosten, noodzakelijke aanpassingen en onzekerheden over beschikbaarheid zichtbaar maken. Neem terugwinning bij afvoer mee: koudemiddel mag niet als vanzelfsprekend bij demontage in de atmosfeer terechtkomen.
Wat moet je nu doen
- Inventariseer alle warmtepompen, airconditioners en koelinstallaties en verzamel typeplaten, logboeken en onderhoudscontracten.
- Laat per installatie koudemiddel, vulling, categorie en toepasselijke controle- en onderhoudsverplichtingen bepalen.
- Controleer of het onderhoudsbedrijf en de uitvoerende personen beschikken over de certificaten die voor de werkzaamheden nodig zijn.
- Maak een vervangingsplanning met de relevante product- en onderhoudsdata uit de verordening, zonder verschillende verboden samen te voegen.
- Vraag bij aanschaf een schriftelijke onderbouwing van naleving op het relevante moment en van de verwachte onderhoudbaarheid.
- Leg lekcontroles, reparaties, teruggewonnen middelen en afvoer vast voor zover verplicht, en zorg dat de documentatie bij wisseling van beheerder beschikbaar blijft.
Veelgemaakte fouten
Een veelgemaakte fout is een verkoopverbod lezen als een onmiddellijke gebruiksverbodsbepaling voor bestaande installaties. Daardoor kunnen onnodige vervangingen worden voorgesteld. De omgekeerde fout is denken dat een bestaand apparaat nooit door nieuwe onderhoudsbeperkingen kan worden geraakt.
Ook uitsluitend kijken naar de commerciële koudemiddelnaam is onvoldoende. De juridische categorie en samenstelling zijn bepalend. Verder betekent een alternatief zonder F-gassen niet dat er geen technische veiligheidsregels meer gelden. Tot slot ontslaat een onderhoudscontract de exploitant niet van het controleren of controles daadwerkelijk zijn uitgevoerd en geregistreerd. Vraag om bewijs in plaats van alleen een algemene onderhoudsfactuur.
Wilt u dit laten onderbouwen? Renewable Partners helpt met een officiële labelopname plannen en een verbeterplan voor uw woning.
Boek via PartnerportaalVeelgestelde vragen
Moeten alle bestaande warmtepompen direct worden vervangen?
Nee. Productverboden en onderhoudsregels moeten per installatie en datum worden beoordeeld.
Wanneer trad de nieuwe verordening in werking?
De hoofdinwerkingtreding was 11 maart 2024; afzonderlijke bepalingen kennen eigen toepassingsdata.
Welke gegevens zijn nodig voor een beoordeling?
Onder meer installatiecategorie, koudemiddel, vulling, aardopwarmingsvermogen en soms het vermogen.
Mag iedere installateur met F-gassen werken?
Nee. Voor de relevante werkzaamheden gelden certificeringsvereisten voor bedrijven en personen.
Bronnen
- https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/573/oj/eng
- https://eur-lex.europa.eu/legal-content/fi/ALL/?uri=oj%3AL_202400573
- https://www.ilent.nl/onderwerpen/risicovolle-stoffen/chemische-stoffen/f-gassen-en-ozonlaagafbrekende-stoffen/toezicht-op-f-gassen-en-ozonlaagafbrekende-stoffen
Laatst gecontroleerd op 26 oktober 2026.
Geldt dit voor uw panden?
Upload uw adressenlijst en zie per object welke regels van toepassing zijn.